Polskie firmy, stowarzyszenia i organizacje branżowe apelują o wsparcie krajowego przemysłu. Dołącz do nich!

Pierwszy kwartał tego roku był czasem istotnego przyspieszenia działań europejskich państw na rzecz rozwoju czystego przemysłu. We Francji wyłoniono zwycięskie projekty w ramach programu „Grands Projets Industriels de Décarbonation”, który oferuje granty dla dużych instalacji, uzależniając poziom pomocy od redukcji emisji CO2. Do końca roku otrzymają one aż 1,6 miliarda euro dofinansowania publicznego. Dobre praktyki płyną też z Niemiec i Grecji, gdzie mechanizmy oparte na CISAF (unijne ramy pomocy publicznej dla czystego przemysłu) stosuje się do rozwijania rodzimych cleantechów. Obecnie rozwiązania oparte na CISAF wdrożono już w krajach, gdzie zlokalizowane jest ponad 70% europejskiego przemysłu. Polska jest w tym obszarze niestety zapóźniona, przez co ryzykujemy utratą konkurencyjności i odpływem inwestycji do innych części Europy.

„Kwartalnik transformacji przemysłu 1/2026. Spóźniony start w europejskim wyścigu” otwiera nowy cykl przekrojowych analiz postępu w realizacji głównych postulatów polskich firm i stowarzyszeń przemysłowych ujętych w Pakcie dla polskiego przemysłu. Pokazujemy w nim, w jakich obszarach wsparcia transformacji przemysłu Polsce udało się dokonać postępów, a gdzie zmiany postępują za wolno lub wcale.

„Pierwszy kwartał 2026 roku pokazał, że w wyścigu o budowę czystego przemysłu Polska wciąż stoi w blokach startowych. Firmy czekają na konkrety ze strony rządu w sprawie zapowiedzianej strategii transformacji przemysłowej. Tymczasem rozwiązania w ramach nowych zasad pomocy publicznej CISAF wdrożyły już państwa odpowiadające łącznie za ponad 70 proc. europejskiego przemysłu, w tym kluczowe gospodarki takie jak Niemcy, Francja czy Włochy. Polska – jako gospodarka aspirująca do trwałego miejsca w grupie G20 i kraj opierający swoje PKB w 20 proc. na przemyśle – powinna należeć do grona państw nadających tempo europejskiej transformacji przemysłowej. Największym ryzykiem dla Polski nie jest dekarbonizacja, ale bierność w kreowaniu narzędzi wspierających transformację. Jeśli polski rząd nie przyspieszy wdrażania mechanizmów finansowania rozwoju czystego przemysłu na bazie nowych europejskich zasad pomocy publicznej, ryzykujemy spadek atrakcyjności inwestycyjnej kraju i odpływ nowych projektów do innych państw UE, które działają szybciej” – komentuje Aleksander Śniegocki, prezes Instytutu Reform.

Autorzy Kwartalnika zwracają uwagę na to, że od początku tego roku w Polsce nie dokonał się żaden przełom spośród siedmiu filarów Paktu:

❌ Strategia dla przemysłu – brak konkretnych zobowiązań co do zawartości i harmonogramu w zapowiedziach rządowych. Przedłożenie aKPEIK Komisji Europejskiej opóźnia się już o 21 miesięcy.
❌ Fundusz Transformacji Energetyki – brak postępów.
❌ Brak systemowego dialogu z interesariuszami.

Są jednak pozytywne sygnały, które mogą być jaskółkami zmian w podejściu rządu do zajęcia się dekarbonizacją przemysłu na poważnie:
✅️Poprawa niektórych regulacji – nowelizacja ustawy sieciowej może być systemowym krokiem w kierunku przyspieszenia inwestycji w czyste technologie.
✅️ Innovate Poland – BGK finalizuje prace nad strategią, która ma wspierać inwestycje w polskie przedsiębiorstwa na łączną kwotę 4-8 mld zł.
✅️ Ministerstwo Rozwoju i Technologii rozpoczęło prace nad CISAF.

„Opóźnienia w przygotowaniu strategii utrudniają polskim przedsiębiorstwom planowanie swojego dalszego rozwoju i inwestycji. Bez strategii przemysłowej, nowych narzędzi wsparcia i systemowego dialogu z biznesem trudno mówić o wyścigu o konkurencyjność. Polska rozpoczęła ten wyścig z opóźnieniem, ale ma do wykorzystania dobre przykłady skutecznej polityki przemysłowej w Europie. Francja łączy cele klimatyczne z wielomiliardowym wsparciem inwestycyjnym dla wybranych projektów przemysłowych. Z kolei Niemcy wykorzystują CISAF do skalowania całych łańcuchów wartości wokół czystych technologii. Polskie państwo może jeszcze pomóc krajowemu przemysłowi nadrobić ten dystans. Zależy to jednak od proaktywnej postawy rządu w Warszawie. Firmy czekają na spójny plan dekarbonizacji przemysłu i przedstawienie zestawu konkretnych narzędzi wspierających konkurencyjność w ramach systemowego dialogu z administracją” – podkreśla Maciej Lipiński, analityk ds. polityki klimatyczno-energetycznej i jeden z autorów Kwartalnika.

W publikacji uwzględniamy kluczowe rekomendacje, z których powinna skorzystać polska administracja, aby nadgonić ogon europejskiego wyścigu. Zachęcamy przede wszystkim przedstawicieli odpowiednich resortów i instytucji do zapoznania się z pełną treścią Kwartalnika.

Polski przemysł znalazł się w punkcie krytycznym. Rosnące koszty energii, presja globalnej konkurencji i wymogi redukcji emisji zderzają się z brakiem krajowej strategii transformacji tego sektora. Dlatego około 30 organizacji przemysłowych przekazało Ministrowi Finansów i Gospodarki Andrzejowi Domańskiemu wspólny apel.

„Pakt dla polskiego przemysłu” zawiera postulaty systemowego wsparcia działań na rzecz rozwoju nowoczesnej, konkurencyjnej i niskoemisyjnej gospodarki. Pakt łączy interesy branż energochłonnych i sektora czystych technologii. Wspólnym priorytetem jest stworzenie jasnej strategii transformacji przemysłowej połączonej z realnym finansowaniem inwestycji na rzecz dekarbonizacji.  

Pakt jest odpowiedzią na bierność państwa wobec kluczowych wyzwań, przed którymi stoi transformująca się polska gospodarka. Polska – jako kraj o silnych tradycjach przemysłowych oraz jedna z największych gospodarek w UE – nadal nie ma kompleksowej strategii przemysłowej. Taka strategia powinna powstać i uwzględniać odpowiedź na problem wysokich cen energii elektrycznej. Bez niej firmy nie mają stabilnych warunków do podejmowania długoterminowych decyzji inwestycyjnych. W efekcie Polska traci konkurencyjność na europejskich i globalnych rynkach – komentuje Jakub Safjański, dyrektor Departamentu Energii i GOZ w Konfederacji Lewiatan. 

To nie pierwsze tego typu wezwanie. W lutym 2024 r. europejskie firmy zjednoczyły się wokół Deklaracji Antwerpskiej, domagając się od Unii Europejskiej zdecydowanych kroków wobec rosnącej globalnej konkurencji i potrzeby utrzymania ambicji klimatycznych. W odpowiedzi Komisja Europejska przedstawiła Pakt dla czystego przemysłu (Clean Industrial Deal) – strategię wsparcia reindustrializacji Europy poprzez tańszą energię, zwiększenie finansowania transformacji oraz stworzenie popytu na europejskie czyste technologie. Trwają prace nad następnymi pakietami legislacyjnymi dla poszczególnych sektorów – kolejne z nich zobaczymy już 10 grudnia.  

 Unijne instrumenty mogą poprawić konkurencyjność europejskiego przemysłu. To unikalna szansa także na modernizację polskiej gospodarki. Do jej wykorzystania niezbędne jest jednak aktywne zaangażowanie naszego rządu. Polski przemysł potrzebuje gospodarza transformacji, który weźmie odpowiedzialność za utrzymanie konkurencyjności całego sektora. Bez własnych inicjatyw nie wykorzystamy efektywnie funduszy unijnych, nie uruchomimy krajowego finansowania i nie zachęcimy polskich przedsiębiorstw do inwestycji w technologie przyszłości i rozwoju nowych kompetencji pracowników - podkreśla Paweł Wiejski, starszy analityk ds. Polityk publicznych z Instytutu Reform. 

Właśnie dlatego – w przeddzień publikacji kolejnego pakietu unijnych propozycji w ramach Clean Industrial Deal – polski przemysł przekazuje Ministrowi Andrzejowi Domańskiemu apel o podjęcie równoległych działań na poziomie krajowym.  

Ministerstwo Finansów i Gospodarki to kluczowy aktor w transformacji polskiego przemysłu. Transformacja tego sektora będzie ogromnym wyzwaniem, dlatego apelujemy o stworzenie krajowego programu wsparcia dekarbonizacji przemysłu, wykorzystującego – m.in – środki z EU ETS i fundusze unijne, zgodnie z nowymi zasadami pomocy publicznej (CISAF). Tylko w ten sposób poszczególne sektory będą mogły liczyć na adekwatne wsparcie w dążeniu do neutralności klimatycznej oraz uzyskaniu przewagi konkurencyjnej – tłumaczy Dariusz Dybka, główny doradca Business & Science Poland (BSP). 

Wśród kluczowych postulatów Paktu znalazły się m.in:  

• opracowanie kompleksowej strategii przemysłowej,  

• efektywne finansowanie dekarbonizacji ze środków krajowych i unijnych,  

• wdrożenie regulacji obniżających koszty energii i wspierających inwestycje,  

• finansowanie infrastruktury i innowacji,  

• prowadzenie stałego dialogu rządu z przemysłem.  

Transformacja przemysłu to warunek utrzymania konkurencyjności Polski oraz wzmocnienia bezpieczeństwa kraju. Biznes prywatny robi wiele, aby zmodernizować zakłady energochłonne, produkować efektywniej i emitować mniej CO2. To jednak wymaga ogromnych inwestycji – w sytuacji, gdy jednocześnie tracimy konkurencyjność ze względu na regulacje takie jak ETS. Dlatego potrzebujemy wsparcia – nie tylko ze strony Brukseli, ale też od polskiego Rządu – w tym przeznaczenia realnych środków na inwestycje w modernizację przemysłu. Potrzebujemy szybkich decyzji, stabilnych ram finansowania oraz planu transformacji przemysłu wraz ze stosownymi regulacjami. Polska może stać się liderem czystej reindustrializacji – jeśli już teraz podejmiemy wspólne działania – wskazuje Piotr Szlagowski-Budacz, dyrektor strategii w Qemetica. 

Sygnatariusze Paktu deklarują gotowość do współpracy z rządem w budowaniu nowoczesnej, innowacyjnej i niskoemisyjnej gospodarki.  

Polski przemysł stoi dziś przed koniecznością ogromnych inwestycji modernizacyjnych, a jednocześnie zmaga się z rosnącymi kosztami działalności i ostrą konkurencją na rynkach międzynarodowych. Chcemy aktywnie współtworzyć rozwiązania, które zapewnią firmom przewidywalne otoczenie regulacyjne, dostęp do finansowania transformacji i tańszej energii. Polski biznes daje nam czytelny sygnał, że bez stabilnych zasad i spójnej strategii trudno będzie utrzymać konkurencyjność polskiej gospodarki –  dodaje Jakub Bińkowski, członek zarządu Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.